Skrzydła pszczoły – jak to z nimi jest naprawdę?

Skrzydła pszczoły – ciekawa konstrukcja do lotu i pracy w ulu

Skrzydła pszczoły wyglądają delikatnie, niemal jak cienka błonka rozpięta na subtelnej siatce żyłek. W rzeczywistości są jedną z najważniejszych części jej ciała. Dzięki nim pszczoła może wylatywać po nektar i pyłek, wracać do ula z ładunkiem, wykonywać precyzyjne manewry przy kwiatach, a także uczestniczyć w wentylowaniu wnętrza gniazda.

To właśnie skrzydła pozwalają pszczołom łączyć dwa światy: kwitnącą roślinność poza ulem i zorganizowane życie rodziny pszczelej wewnątrz gniazda.

Ile skrzydeł ma pszczoła?

Pszczoła miodna ma dwie pary skrzydeł: większą parę skrzydeł przednich oraz mniejszą parę skrzydeł tylnych. W spoczynku można dostrzec je oddzielnie. Podczas lotu działają jednak jak jeden, zsynchronizowany układ.

Takie rozwiązanie pozwala połączyć lekkość konstrukcji z odpowiednią sprawnością aerodynamiczną. Skrzydła muszą być wystarczająco delikatne, aby poruszać się błyskawicznie, ale jednocześnie na tyle funkcjonalne, by utrzymać owada w powietrzu nawet wtedy, gdy wraca z ładunkiem nektaru lub pyłku.

Hamuli – maleńkie haczyki, które łączą skrzydła

Jednym z najbardziej ciekawych elementów budowy skrzydeł pszczoły są hamuli. To drobne haczyki znajdujące się na przedniej krawędzi skrzydeł tylnych. Podczas lotu zaczepiają się o brzeg skrzydeł przednich.

Dzięki temu obie pary skrzydeł poruszają się wspólnie i tworzą większą powierzchnię roboczą. Gdy pszczoła odpoczywa, skrzydła mogą się rozłączyć. Gdy startuje — znów pracują jako sprawnie zsynchronizowany mechanizm.

Ile razy na sekundę uderzają skrzydła pszczoły?

Skrzydła pszczoły poruszają się z ogromną częstotliwością. W badaniach lotu zawisowego pszczoły miodnej opisywano wartości rzędu około 230 uderzeń skrzydeł na sekundę. To tempo trudne do wyobrażenia gołym okiem.

Właśnie dlatego lot pszczoły odbieramy jako charakterystyczne brzęczenie. Dźwięk, który słyszymy przy kwiatach albo przy ulu, jest w dużej mierze skutkiem bardzo szybkiej pracy skrzydeł i mięśni lotu.

Jak lata pszczoła?

Lot pszczoły nie przypomina prostego „machania skrzydłami” w górę i w dół. Skrzydła poruszają się po złożonej trajektorii, wykonując szybkie ruchy o stosunkowo niewielkiej amplitudzie. Dzięki temu pszczoła wytwarza siłę nośną potrzebną do utrzymania się w powietrzu.

Ta precyzja jest niezbędna. Pszczoła musi podejść do kwiatu, zawisnąć przy nim, wylądować na delikatnej powierzchni, a potem oderwać się i ruszyć do kolejnej rośliny. Lot nie służy więc wyłącznie przemieszczaniu się na duże odległości. Jest narzędziem bardzo dokładnej pracy.

Skrzydła pszczoły a zbieranie nektaru i pyłku

Bez sprawnego lotu pszczoła nie mogłaby pełnić roli zbieraczki. To dzięki skrzydłom pokonuje trasę między ulem a roślinami pożytkowymi, wyszukuje kwiaty i wraca z zebranym surowcem. Czasem są to rośliny kwitnące tuż obok pasieki. Innym razem — pożytki położone znacznie dalej.

Każdy lot jest częścią większego systemu pracy całej rodziny pszczelej. Jedna robotnica zbiera, inna odbiera surowiec w ulu, kolejne uczestniczą w jego przetwarzaniu. Tak zaczyna się droga od kwiatu do miodu.

Skrzydła służą nie tylko do latania

Skrzydła pszczoły mają także ogromne znaczenie wewnątrz ula. Robotnice wykorzystują je do wentylowania gniazda. Ustawiają się przy wylotku lub na plastrach i intensywnie poruszają skrzydłami, wywołując przepływ powietrza.

Taka wentylacja pomaga regulować warunki panujące w ulu. Jest również ważna podczas dojrzewania miodu, gdy z przyniesionego nektaru trzeba odparować część wody. Skrzydła, które chwilę wcześniej niosły pszczołę nad kwiatami, w ulu stają się narzędziem wspólnej pracy całej rodziny.

Czy skrzydła pszczół się zużywają?

Tak. Skrzydła robotnic z czasem ulegają zużyciu. Pszczoły zbieraczki wykonują ogromną liczbę lotów, przeciskają się między roślinami, spotykają wiatr, deszcz i naturalne przeszkody. Na starszych robotnicach często można zauważyć postrzępione brzegi skrzydeł.

To jeden z czytelnych znaków intensywnej pracy poza ulem. Im więcej wypraw zbierackich za pszczołą, tym większe ślady noszą jej skrzydła.

Dlaczego skrzydła pszczoły są tak ciekawe?

Bo łączą w sobie kilka funkcji naraz. Umożliwiają lot, manewrowanie, powrót do ula z pożytkiem, wentylowanie gniazda i uczestniczą w dojrzewaniu miodu. Są delikatne z wyglądu, ale niezbędne w niemal każdym ważnym obszarze życia robotnicy.

Gdy patrzymy na pszczołę siedzącą na kwiecie, łatwo skupić się na pyłku na odnóżach albo na charakterystycznym odwłoku. Tymczasem jej skrzydła są jednym z najlepszych przykładów tego, jak precyzyjnie przyroda dopasowała budowę owada do jego roli.

Najważniejsze informacje o skrzydłach pszczoły

• Pszczoła ma dwie pary skrzydeł – przednie i tylne.
• Podczas lotu skrzydła łączą się dzięki drobnym haczykom zwanym hamuli.
• W locie zawisowym skrzydła mogą poruszać się około 230 razy na sekundę.
• Skrzydła służą nie tylko do latania, ale także do wentylacji ula.
• Zużycie skrzydeł jest naturalnym śladem pracy starszych pszczół zbieraczek.

Najczęstsze pytania o skrzydła pszczoły

Ile skrzydeł ma pszczoła?

Pszczoła ma cztery skrzydła, czyli dwie pary: skrzydła przednie i tylne.

Co to są hamuli?

Hamuli to maleńkie haczyki na skrzydłach tylnych pszczoły. Podczas lotu zaczepiają się o skrzydła przednie, dzięki czemu obie pary pracują wspólnie.

Ile razy na sekundę poruszają się skrzydła pszczoły?

W badaniach lotu zawisowego pszczoły miodnej opisywano częstotliwość około 230 uderzeń skrzydeł na sekundę.

Czy pszczoły używają skrzydeł w ulu?

Tak. Robotnice poruszają skrzydłami, aby wentylować wnętrze ula i wspierać odparowywanie wody z dojrzewającego miodu.

Czy postrzępione skrzydła oznaczają chorobę pszczoły?

Nie zawsze. U starszych robotnic zużycie brzegów skrzydeł może być naturalnym efektem wielu lotów zbierackich.

W Pasiece Opawska Barć każdego dnia widzimy, ile pracy kryje się za pozornie krótkim lotem jednej pszczoły. Skrzydła niosą ją po nektar, pomagają wrócić do ula, a później uczestniczą w dojrzewaniu miodu. To jeden z wielu powodów, dla których tak mocno cenimy naturalny rytm pasieki. Poznaj ofertę Pasieki Opawska Barć.

Bartosz Citak
Pasieka Opawska Barć